‘‘... Tối t́m Trường Khanh, Khi tỉnh rượu, lúc tàn canh ...’’(Kiều) , Ai là danh sĩ Trường Khanh ?

 

                            Lê Anh Chí

__________________________________________

Dàn Bài :

Dẫn nhập : Đại Việt Sử Kư Toàn Thư là quốc sử của nhà Trịnh, chẳng phải của nhà Lê

Dẫn nhập : Đời Vua Lê Thái Tổ , Lê Thái Tông là thời Nghiêu Thuấn

Dẫn nhập : Trần Nguyên Hăn là kẻ tử thù của nhà Hậu Trần

I) Vài vần thơ Kiều

II) Khi tỉnh rượu, lúc tàn canh. Giật ḿnh ḿnh lại thương ḿnh xót xa

III) Ai là danh sĩ Trường Khanh ? Câu trả lời căn cứ vào một đoạn văn của Ưu đàm Hoa

IV) Tống Ngọc và Trường Khanh

V) Mưa Sở và mây Tần

VI) Bướm lả ong lơi, say đầy tháng, cười suốt đêm, ... bướm chán ong chường

VII) Giật ḿnh ḿnh lại thương ḿnh xót xa

_________________________________________

... Dập d́u lá gió cành chim
Sớm đưa Tống Ngọc, tối t́m Trường Khanh
Khi tỉnh rượu, lúc tàn canh
Giật ḿnh ḿnh lại thương ḿnh xót xa ...
Bài này đưa ra câu trả lời cho câu hỏi : Ai là danh sĩ Trường Khanh ? sau đó, phân tích 12 câu tả cảnh tả t́nh ướt át, về sự việc nàng Kiều phải tiếp khách. Một kết luận là : Kiều là đ... hạng sang ! Kiều là kỹ nữ cao cấp, kỹ nữ hạng nhất, kỹ nữ hạng ưu ! ( !!!) ...

 

ĐVSKTT = Đại Việt Sử Kư Toàn Thư

ĐCLQ = Đông Châu Liệt Quốc

 

 

Dẫn nhập : Đại Việt Sử Kư Toàn Thư là quốc sử của nhà Trịnh, chẳng phải của nhà Lê

Đại Việt Sử Kư Toàn Thư được (bị) xuất bản năm 1697, dưới thời Trịnh Căn, do nhóm Lê Hi ‘biên soạn’,  là quốc sử của nhà Trịnh, chẳng phải của nhà Lê (nhóm Lê Hi , 13 người, chẳng có người nào là sử thần)

82)         Bằng chứng tỏ rơ 100% là nhà Mạc đă sửa đổi thêm bớt Đại Việt Sử Kư Toàn Thư và nhà Trịnh là đồng loă của nhà Mạc

83)         Người đầu tiên chưởi bới Vua Lê Thái Tổ là Tống Lệnh Vọng, Lệnh Vọng làm quan cho nhà Mạc, thế mà ‘lời bàn’ của hắn được đưa vào Đại Việt Sử Kư Toàn Thư

              ( Sử nhà Lê chính thống trong Đại Việt Sử Kư Toàn Thư , bản in Chính Ḥa (năm 1697), là bản của Nhà Mạc (Tống Lệnh Vọng) , sửa đi vài niên hiệu và vài điểm về Mạc Đăng Dung; _Quốc sử nhà Trịnh 4 )

       Mục Lục Đại Việt Sử Kư Toàn Thư quốc sử nhà Trịnh’

 

 

Dẫn nhập : Đời Vua Lê Thái Tổ , Lê Thái Tông là thời Nghiêu Thuấn

Vua Lê Thái Tổ là bậc Đại anh hùng , bậc Đại trượng phu, bậc thánh vương ...

89)         Thời thịnh trị hoan lạc ở nước ta là triều Vua Lê Thái Tổ và Vua Lê    Thái Tông. Thái Tông chớ chẳng phải Thánh Tông

201)        Thời thịnh trị hoan lạc ở nước ta 2, là đời Vua Lê Thái Tổ, Lê  Thái Tông _-Thái Tông chớ chẳng phải Thánh Tông

112)        Vua Lê Thái Tông là bậc minh quân, rất nhân từ, không hề đam mê tửu sắc, ngược lại với lời vu khống của Đại Việt Sử Kư Toàn Thư, quốc sử của nhà Trịnh

 

 

Dẫn nhập : Trần Nguyên Hăn là kẻ tử thù của nhà Hậu Trần

Xem :

105)        Trần Nguyên Hăn là kẻ tử thù của nhà Hậu Trần, Lư do và Hậu quả

Trần Nguyên Hăn là kẻ tử thù của nhà Hậu Trần, do đó không được người đương thời trọng vọng

 

 

I) Vài vần thơ Kiều

 

Vài vần thơ Kiều diễn tả cảnh lầu xanh, tả t́nh lầu xanh, khi nàng Kiều phải tiếp khách :

Biết bao bướm lả ong lơi
Cuộc say đầy tháng, trận cười suốt đêm
Dập d́u lá gió cành chim
Sớm đưa Tống Ngọc, tối t́m Trường Khanh
Khi tỉnh rượu, lúc tàn canh
Giật ḿnh ḿnh lại thương ḿnh xót xa
Khi sao phong gấm rủ là
Giờ sao tan tác như hoa giữa đường
Mặt sao mày gió dạn sương
Thân sao bướm chán ong chường bấy thân!
Mặc người mưa Sở mây Tần

Những ḿnh nào biết có xuân là ǵ
(Kiều, câu 1229-1240)


II) Khi tỉnh rượu, lúc tàn canh. Giật ḿnh ḿnh lại thương ḿnh xót xa

 

Hai câu thơ nổi tiếng nhất trong 12 câu tả cảnh tả t́nh ướt át trên là :

Khi tỉnh rượu, lúc tàn canh.

Giật ḿnh ḿnh lại thương ḿnh xót xa

Thường người ta ngâm đọc tả t́nh 2 câu thơ này riêng ra, đọc đi, đọc lại,  đọc cho tâm t́nh ḿnh, đọc để tả t́nh ta với ta ; đến nỗi quên rằng 2 câu thơ này để tả t́nh nàng kỹ nữ, đă chơi suốt sáng đêm, đă chơi

       Cho lăn lóc đá, cho mê mẩn đời !

 

 

III) Ai là danh sĩ Trường Khanh ? Câu trả lời căn cứ vào một đoạn văn  của Ưu đàm Hoa

 

Ai là danh sĩ Trường Khanh ? Câu hỏi này hàm ư rằng Trường Khanh là danh sĩ , danh sĩ nào ? _-đó là danh sĩ Liễu Vịnh thời Tống (Trường Khanh là tên tự của Liễu Vịnh) ;  Ưu đàm Hoa, tiểu thuyết gia kiếm hiệp,  có viết về Liễu Trường Khanh :

-=-=- Âu dương chính Lan (Ưu đàm Hoa) :

... Mặt tích cực khác của giới kỹ nữ là họ đă có công phát triển và làm phong phú nghề ca hát, ngâm vịnh trong văn hóa Trung Hoa. Song song với âm nhạc cung đ́nh, âm nhạc dân gian tồn tại và lớn mạnh thông qua các kỹ nữ, ca nhi. Thường thường, các kỹ nữ đều biết đàn hát. Lời của những bài hát lại sử dụng nguyên liệu là những bài từ của các thi hào như Tô Đông Pha, Tần Quán, Trương Pḥng, Lạc Du, Liễu Vịnh.

Đặc biệt nhất là Liễu Vịnh thời Tống. Ông rất giỏi về từ lại sành âm luật nên bọn nhạc công ở giáo phường mỗi khi có từ khúc mới tất phải t́m đến nhờ ông phổ nhạc, rồi mới đàn ca được. Tác phẩm của Liễu Trường Khanh phổ biến khắp hang cùng ngơ hẻm, nơi nào có giếng nước là dân nơi đó biết hát những bài từ của Liễu Vịnh. Cuối đời, không được Tống Nhân Tông trọng dụng, Liễu Vịnh sa đà vào cảnh giang hồ, ngày tháng lê la nơi ca lâu, tửu quán. Cuối đời về già rất khốn khổ, tiêu điều, đến nỗi khi ông chết chính đám kỹ nữ phải bỏ tiền và đứng ra mai táng. Thanh minh hàng năm cũng chỉ đám kỹ nữ đi viếng mộ.

Tóm lại, khách phong lưu đến lầu xanh vừa được hưởng thú vui xác thịt, vừa được thư thái tâm hồn bởi lời ca tiếng nhạc.V́ vậy, chúng ta cũng chẳng nên trách Dương Châu công tử là người quá say mê thú yên hoa... =-=-=-=-=-

 

Lời bàn :

_-có nhiều giả thuyết để trả lời câu hỏi : Ai là danh sĩ Trường Khanh ? Câu trả lời : danh sĩ Liễu Vịnh, căn cứ vào đoạn văn văn học sử của Ưu đàm Hoa trích ở trên,  là rất chỉnh, tôi nghĩ là chính xác v́ :

       danh sĩ Liễu Vịnh từng ngày tháng lê la nơi ca lâu, kỹ viện

       các kỹ nữ thường đàn hát những bài từ của ông

       khi ông chết chính các nàng kỹ nữ phải bỏ tiền ra mai táng ông ; đến thanh minh hàng năm cũng chỉ có các nàng đi viếng mộ

       (danh sĩ Liễu Vịnh có ‘nhân duyên’ với các nàng kỹ nữ)

       Kiều là kỹ nữ

       Liễu Vịnh ở vào thời Tống, trước thời Minh của Kiều

_-các nàng kỹ nữ trong câu chuyện trên rất là tốt bụng : bỏ tiền ra mai táng ông danh sĩ; đến thanh minh hàng năm các nàng đi viếng mộ

_-trong đoạn văn trên, Ưu đàm Hoa không có nói rằng danh sĩ Liễu Vịnh là Trường Khanh  trong câu thơ Kiều ; xác định rằng Liễu Trường Khanh là Trường Khanh  trong câu thơ Kiều là ư tôi.

_-đời nhà Thanh, có một lăo-danh-sĩ, cũng lâm vào t́nh cảnh của Liễu Trường Khanh : khi chết cũng các nàng kỹ nữ phải bỏ tiền ra mai táng ông. Thi hào Nguyễn Du nhà ta khi đi sứ sang Tàu, có đến thăm mộ, và làm bài thơ ‘Viếng ca kỹ đất La Thành’, trong đó có câu

       Suối vàng làm bạn với Kỳ Khanh !

(Kỳ Khanh là tên tự của vị lăo-danh-sĩ ấy)

 

 

IV) Tống Ngọc và Trường Khanh

 

Tống Ngọc như mọi người đều ‘biết’ là một người rất đẹp trai ; thường nghe nói ‘đẹp (trai) như Phan An, Tống Ngọc’ ...

Tống Ngọc, người nước Sở đời Xuân Thu, cũng có thể được xem là danh sĩ,

Sớm đưa Tống Ngọc, tối t́m Trường Khanh

Trường Khanh là danh sĩ Liễu Vịnh có ‘nhân duyên’ , ‘duyên nợ’ nhiều với các nàng kỹ nữ ; nên ‘tối t́m Trường Khanh’ th́ có lư ; c̣n sao lại ‘Sớm đưa Tống Ngọc ? những người khách của kỹ viện đâu phải ai cũng đẹp trai ?

Ta có thể đoán rằng ư của thi sĩ Nguyễn Du là : khách của Kiều toàn là dân phú quí !

Có nghĩa là : Kiều là đ... hạng sang ! Kiều là kỹ nữ cao cấp, kỹ nữ hạng cao, kỹ nữ hạng nhất, kỹ nữ hạng ưu ! ( !!!) ...

Nhưng sau đó nhà thi hào vội thêm vào :

Những ḿnh nào biết có xuân là ǵ

để cho biết rằng nàng Kiều không vui với ‘chức phận’ đó đâu !

 

Lời bàn thêm về ‘đẹp’ và văn hóa Anh, Việt, Pháp, Hoa:

_-văn hóa Anh, Việt giống nhau về quan niệm ‘đẹp’ : chỉ có người nữ mới có thể ‘đẹp’ . Bởi thế , những h́nh dung từ ‘đẹp’ , ‘xinh’ chỉ được dùng để diễn tả người nữ ; đàn ông chẳng thể nào ‘đẹp’ , nhất là chẳng thể nào ‘xinh’, người nào dễ coi th́ gọi là ‘đẹp trai’ (gọi là ‘đẹp trai’ , v́ thật sự  chẳng ‘đẹp’) . Người  Anh cũng dùng những h́nh dung từ ‘đẹp’ , ‘xinh’ như người Việt : ‘đẹp’ là beautiful, ‘xinh’ là pretty ; không bao giờ gọi đàn ông là beautiful, là pretty , gọi như vậy là nhục mạ người ta ! (‘đẹp trai’ tiếng Anh là ‘handsome’). Hiện tại, có một số người đồng tính luyến ái xưng là beautiful, là pretty ; đó là v́ trong t́nh dục họ đóng vai người nữ ...

_-văn hóa Pháp, Hoa (Trung Hoa) giống nhau về quan niệm ‘đẹp’ : cả người nữ lẫn nam nhân đều có thể ‘đẹp’ .

 

 

V) Mưa Sở và mây Tần

 

‘Mặc người mưa Sở mây Tần’ :

Thời ĐCLQ, vua Sở (Sở Tương Vương ?) nằm mộng, thấy ân ái với một người đẹp. Hỏi nàng là ai,  nàng nói rằng: "Thiếp là thần nữ núi Vu Sơn, sáng làm mây , tối làm mưa". Do đó , mà ‘Vu Sơn’ và ‘mây mưa’ chỉ chuyện ‘vợ chồng’.

‘Mưa Sở’ ở đây là nói chuyện ‘mây mưa’ vậy, ‘mây mưa’  như vua Sở và thần nữ núi Vu Sơn . C̣n ‘mây Tần’ ? _-khó hiểu ! có lẽ chỉ thêm vào cho có vần điệu với ‘Mưa Sở’ ...

 

 

VI) Bướm lả ong lơi, say đầy tháng, cười suốt đêm, ... bướm chán ong chường

Ta thấy nhiều cụm từ tả cuộc chơi và ‘hậu cuộc chơi’ :

Bướm lả ong lơi,

say đầy tháng, cười suốt đêm, ...

Dập d́u lá gió cành chim

bướm chán ong chường

những cụm từ này , từ mấy mươi năm nay, thường gặp trong thơ văn ...

 

 

VII) Giật ḿnh ḿnh lại thương ḿnh xót xa

Câu thơ

Giật ḿnh ḿnh lại thương ḿnh xót xa

thường đuợc người Việt ta ngâm đi ngâm lại.

Câu thơ rất hay, về cấu trúc : chữ ‘ḿnh’ là điệp ngữ, được dùng 3 lần , mỗi lần  một nghĩa khác nhau. Tuyệt !

*

*

* Lê Anh Chí *.

_____________

Sách tham khảo :

       Đại Việt Sử Kư Toàn Thư, Sử quan đời Trần và Lê (bị sửa đổi bởi nhà Mạc, nhà Trịnh)

       Đại Việt Thông Sử, Lê Quí Đôn

       Lam Sơn Thực Lục, Nguyễn Trăi viết theo lời kể của vua Lê Thái Tổ (bị sửa đổi bởi nhà Mạc, nhà Trịnh)

       B́nh Ngô Đại Cáo, vua Lê Thái Tổ (Nguyễn Trăi soạn văn) (có thể bị sửa đổi)

       Việt Giám Thông Khảo Tổng Luận, Lê Tung

       Việt sử Tiêu án, Ngô Th́ Sĩ

       Dư Địa Chí, Nguyễn Trăi (bị sửa đổi)

 

       Đại Việt Sử Lựơc, tác giả khuyết danh (thời Trần Phế Đế)

       Khâm Định Việt Sử Thông Giám Cương Mục, sử quan triều Nguyễn

       Hoàng Lê nhất thống chí , Ngô gia văn phái

       Lịch triều hiến chương loại chí, Phan Huy Chú

       An Nam Chí Lược, Lê Tắc (Nguyễn Tắc)

 

       Sử Kư , Tư Mă Thiên

       Sử Trung Quốc, Nguyễn Hiến Lê

       Việt Nam Sử Lược, Trần Trọng Kim

       Các nhà khoa bảng Việt nam, Ngô Đức Thọ (chủ biên), Nguyễn Thúy Nga, Nguyễn Hữu Mùi

       Việt Nam Văn Học Sử Yếu, Dương Quảng Hàm

       Nguyễn Trăi Toàn Tập, Mai Quốc Liên, Nguyễn Quảng Tuân, Nguyễn Khuê, Kiều Thu Hoạch

 

       Đông Châu Liệt Quốc

       Hán Sở Tranh Hùng

       Tam Quốc Chí Diễn Nghĩa, La Quán Trung, dịch giả Tử Vi Lang

 

       Tôn Tử Binh Pháp, Tôn Tử

       Ngô Tử Binh Pháp, Ngô Khởi

       Thái Công Binh Pháp

 

       Điểm Huyệt và Giải Huyệt, Lư Bảo Sơn

       Bí Pháp Tu Luyện Nội Công (Thiếu Lâm Công Phu), Trần Tiến

       Nội Đan, Lê Thành biên dịch

 

 

Tiểu thuyết kiếm hiệp :

       Anh Hùng Xạ Điêu, Kim Dung

       Thần Điêu Hiệp Lữ, Kim Dung

       Ỷ Thiên Đồ Long Kư, Kim Dung

 

       Tiểu Lư Phi Đao, Cổ Long

       Huyết Tâm Lệnh, Cổ Long

       Long Hổ Phong Vân, Cổ Long

 

       Âu dương chính Lan, Ưu đàm Hoa

Bạch hổ Tinh quân, Ưu Đàm Hoa

       Giang Hồ Mộng Kư, Ưu Đàm Hoa

       Tần Nhương Thư, Ưu Đàm Hoa

*

*

TrangNhà LêAnhChí www.LeAnhChi.com

 

       Mục Lục Vua Lê Thái Tổ là thánh vương

 

       Mục Lục Vua Lê Thái Tổ giỏi hơn Gia Cát Lượng

Mục Lục Vua Lê Thái Tổ không hề giết hại công thần

       Mục Lục Thơ về Vua Lê Thái Tổ

       Mục Lục Thơ T́nh

Mục Lục Thơ Nụ cười

 

     Mục Lục Danh Tướng của vua Lê Thái Tổ

Mục Lục Lưu Nhân Chú

      Mục Lục Đại Việt Sử Kư Toàn Thư là quốc sử nhà Trịnh’

Mục Lục Nguyễn Trăi

       Mục Lục Trần Nguyên Hăn

 

Mục Lục Tam Quốc

       Mục Lục Trưng Triệu

                     Mục Lục ‘Phá án Lê Chi viên’

                            Mục Lục Tấn Quận Công

       Mục Lục Những sai lầm của Trần Trọng Kim trong VNSL

Mục Lục Đ́nh thượng hầu

------------------------------------------------------------------

* ML_ViệtSử,Văn * ViệtSử, Văn 3 * ViệtSử, Văn 4 * Thơ *

---------------------------------------------------------------

* Trang Chính * Bài mới LêAnhChí * Bài mới Kiến Tánh *

--------------------------------------------------------------------------

* Mục Lục * Nối kết Phật Pháp * Lê Gia * Nối kết Văn Học * Bài Xưa *

--------------------------------------------------------------------------

*

Liên Kết TrangNhà Kiến Tánh:

* Trang Chính * M ụ c  L ụ c  * Luận 1 * Luận 2 * Thơ 1 * Thơ 2

*Bài mới Kiến Tánh *